ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ… ΟΠΩΣ ΔΕΝ ΣΑΣ ΤΑ ΔΙΔΑΞΕ ΚΑΝΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ 29ο                                               H ΛΙΣΤΑ ΜΟΥ Η ΛΙΣΤΑ ΜΟΥ: ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ… ΟΠΩΣ ΔΕΝ ΣΑΣ ΤΑ ΔΙΔΑΞΕ ΚΑΝΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ 29ο

..

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ… ΟΠΩΣ ΔΕΝ ΣΑΣ ΤΑ ΔΙΔΑΞΕ ΚΑΝΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ 29ο

Γράφει ο ΕΛΛΑΝΙΟΣ ΙΦΙΓΕΝΗΣ (Ε.Ι.)

Ας δούμε όμως σήμερα λίγο αναλυτικότερα τι συμβαίνει με τους αριθμούς. Ίσως κάποιοι να αναρωτιούνται γλώσσα κάνουμε ή μαθηματικά;



Ιεροί… είναι οι αριθμοί. Ας πάρουμε μερικούς:

Ο αριθμός 27. (2+7=9). Ο πρώτος άρρεν κύβος (3*3*3).

Ο αριθμός 28. (2+8=10). Είναι αστρολογικά ένας σημαντικός αριθμός, όπως… ο σεληνιακός κύκλος. Είναι επίσης ο δεύτερος τέλειος αριθμός, δηλαδή… έχουμε : 1+2+4+7+14=28, καθώς επίσης και το άθροισμα των επτά αριθμών, δηλαδή… έχουμε: 1+2+3+4+5+6+7=28.

Ο αριθμός 35. (3+5=8). Το άθροισμα των κύβων του πρώτου θήλυ και πρώτου άρρενος, δηλαδή… 8+27=35

Ο αριθμός 36. (3+6=9). Το αποτέλεσμα του πολλαπλασιασμού των πρώτων τετραγώνων των αριθμών, δηλαδή… 4 x 9=36. Ακόμα, το άθροισμα των τριών πρώτων κύβων, δηλαδή… 1+8+27=36. Επίσης το άθροισμα των οκτώ πρώτων αριθμών, δηλαδή…. 1+2+3+4+5+6+7+8=36.


Κάποιες αντιστοιχίες από τις Πυθαγόρειες Σκέψεις… εμφανίζονται και στις εργασίες του Νικομάχου Γερασηνού,που ήταν ένας από τους τελευταίους αξιόλογους του ύστερου Πυθαγορισμού, φιλόσοφος… αλλά κυρίως σπουδαίος μαθηματικός… καιιδιαίτερα στο «αριθμητική εισαγωγή», η οποία αποτέλεσε τη βάση του κειμένου του τέταρτου αιώνα μΧ. στο έργο του Ιάμβλιχου, «Τα Θεολογούμενα της Αριθμητικής». Αυτές οι αντιστοιχίες και αποδόσεις είναι οι ακόλουθες:

Μονάς: Ο Ζευς, ο Προμηθεύς και το Χάος.
Δυάς: Η Μούσα Ερατώ, η Ίσις, η Ρέα, η Δικαιοσύνη και η Φύση.
Τριάς: Η Εκάτη, η σωφροσύνη και οι τρεις φάσεις της Σελήνης.
Τετράς: Ο Ηρακλής, τα 4 στοιχεία, το Δίκαιο και οι 4 εποχές.
Πεντάς: Η Νέμεσις, η Θεία Πρόνοια, η Αφροδίτη, η Αθηνά, η Δικαιοσύνη, ο Αιθήρ ή η Πεμπτουσία, το Πέμπτο στοιχείο (Πνεύμα).
Εξάς: Το Σύμπαν ή ο Κόσμος, η Μούσα Θάλεια και η Αρμονία.
Επτάς: Η Αθηνά, η Παρθενία και η Τύχη.
Οκτάς: Η ευμετάβλητη φύση και η Μούσα Ευτέρπη.
Εννεάς: Ο Ωκεανός, ο Προμηθεύς, ο Ήφαιστος, η Ήρα και ο Υπερίων.

Γνωρίζουμε… ότι οι Πυθαγόρειοι αναπαριστούσαν τους αριθμούς με υποδείγματα από στιγμές δηλαδή... (τελείες), σαν αποτέλεσμα από ταξινομημένα χαλίκια σε τύπους. π.χ., το 9 έχει 3 σειρές με 3 χαλίκια σε καθεμία, διαμορφώνοντας έτσι ένα τετράγωνο. Όμοια, το 10 έχει 4 σειρές που περιέχουν η κάθε μία, 1, 2, 3 και 4 χαλίκια ανά σειρά, διαμορφώνοντας ένα τρίγωνο.Έτσι μ’ αυτόν τον τρόπο παρήγαγαν τις σχέσεις μεταξύ των αριθμών. π.χ., ένας τετράγωνος αριθμός μπορεί να υποδιαιρεθεί με μια διαγώνια γραμμή σε δύο τρίγωνα αριθμούς. Άρα ένας τετράγωνος αριθμός… είναι πάντα το άθροισμα δύο τρίγωνων αριθμών.Έτσι, ο τετράγωνος αριθμός 25 είναι το άθροισμα του τρίγωνου αριθμού 10 και του τρίγωνου αριθμού 15.

Ειδικά η«Μυστική Τετρακτύς» είναι ένας ιδιαίτερος τρίγωνος αριθμός, όμοιος με αυτόν του δέκα. Το όνομά της σημαίνει ένα σύνολο από τέσσερα πράγματα, μια λέξη που την απέδωσε ο μαθηματικός Θέων.

Ο Θέων ο Αλεξανδρεύς (περίπου 335 - περίπου 405) ήταν ένας Έλληνας λόγιος και μαθηματικός που έζησε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και υπήρξε ο τελευταίος διευθυντής της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας πριν την καταστροφή της, καθώς και του «Μουσείου» (Πανεπιστημίου) της (Λεξικό της Σούδας, όπου αναφέρεται ως σύγχρονος του Πάππου), μέχρι που και το δεύτερο έπαψε να λειτουργεί με διαταγή του Αυτοκράτορα Θεοδοσίου το έτος 391. Ο Θέων λοιπόν ήταν ο πατέρας της περίφημης μαθηματικού και νεοπλατωνικής φιλοσόφου Υπατίας. Το κορυφαίο επίτευγμα του Θέωνος μάλλον αποδείχθηκε η έκδοση από αυτόν των Στοιχείων του Ευκλείδη, περί το 364, από την οποία η ανθρωπότητα διδασκόταν Γεωμετρία επί 15 αιώνες, και ανατυπωνόταν μέχρι το έτος 1814… που «παραμένει ακόμα ένα λαμπρό βοήθημα» κατά τη διατύπωση του Καρλ Σαγκάν. Ακόμα, ο Θέων συνέγραψε Αριθμητική και έγραψε ακόμα για τα «σημεία και εξετάσεις» των πτηνών, για την ανατολή του Σειρίου και για τις πλημμύρες του Νείλου.

Οι Πυθαγόρειοι αναγνώριζαν δέκα τέτοια σύνολα.Το σύνολο των δέκα πραγμάτων ή οι δέκα Τετρακτύες.Ο Ιάμβλιχος πάλι…στο έργο του Περί του Πυθαγορικού βίου, ονομάζει την Τετρακτύ, Μαντείο Δελφών και αναφέρει στοΚεφάλαιο 18, τμήμα 82 γραμμή 1… τα εξής:

«Το σύνολο τώρα όσων αποκαλούνται «ακούσματα» διαιρείται σε τρία είδη: στο πρώτο ανήκουν αυτά που υποδηλώνουν τι υπάρχει, στο δεύτερο ποιο είναι το πιο καλό και στο τρίτο τι πρέπει να πράττεται και τι όχι. Τα πρώτα λοιπόν, που αφορούν το τι υπάρχει, ομοιάζουν με τα εξής: Τι είναι τα Νησιά των Μακάρων; Ο ήλιος και η σελήνη. Τι είναι το μαντείο των Δελφών; Η τετρακτύς, πράγμα που σημαίνει η αρμονία, όπου βρίσκονται και οι Σειρήνες. Τα δεύτερα, μοιάζουν με τα εξής: Ποιο είναι το δικαιότερο; Το να θυσιάζεις. Ποιο είναι το πιο σοφό; Ο αριθμός. Και το δεύτερο, μετά τον αριθμό, είναι αυτό που θέτει ονόματα στα πράγματα. Ποιο είναι το σοφότερο για εμάς; Η ιατρική. Ποιο είναι το ωραιότερο; Η αρμονία. Ποιο το ισχυρότερο; Η γνώμη. Ποιο το καλύτερο; Η ευδαιμονία. Ποιο θεωρείται ως το πιο αληθινό; Ότι οι άνθρωποι είναι πονηροί. Για το λόγο αυτό λένε ότι ο Πυθαγόρας παίνεσε τον ποιητή, τον Ιπποδάμαντα τον Σαλαμίνιο, ο οποίος έγραψε:

Ω θεοί, από πού κατάγεστε;
Από πού γίνατε αυτοί που είστε;
Ω άνθρωποι, από πού κατάγεστε;
Από πού γίνατε τόσο κακοί;

Η Τετρακτύς… θεωρείται από τους Πυθαγορείους ως η ρίζα και η πηγή κάθε Δημιουργίας. Αποτελεί τον θεϊκότερο και ιερότερο όρκο τους και παριστάνεται με στιγμές, των οποίων η διάταξη κατασκευάζει τρίγωνον εντελές, δηλαδή… ισοσκελές, του οποίου η κάθε πλευρά έχει τέσσερις στιγμές (Λουκιανού, Βίων πράσις ή αλιείς, 4, 543.)Ο διάλογος «Βίων πράσις» διαδραματίζεται με σκηνικό ένα σκλαβοπάζαρο, στο οποίο ο Δίας, με τη βοήθεια του Ερμή, παρουσιάζει για πούλημα τους εκπροσώπους των σημαντικότερων φιλοσοφικών επιλογών της εποχής του Λουκιανού. Ο ενδιαφερόμενος αγοραστής έχει τη δυνατότητα να κάνει ερωτήσεις στον πωλούμενο φιλόσοφο σχετικά με τις γνώσεις και τις ικανότητές του, και μέσα από τη συζήτηση που ακολουθεί ο κάθε φιλόσοφος έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει τις απόψεις του και τις βασικές αρχές της διδασκαλίας του.Οι τέσσερις λοιπόν πρώτοι αριθμοί είναι αυτοί με τους οποίους ο κόσμος διοικείται με αρμονία, και η αρμονία αυτή είναι ένα σύστημα τριών συγχορδιών, της τετάρτης, της πέμπτης, της ογδόης και της διπλής ογδόης, των οποίων οι αναλογίες βρίσκονται στους τέσσερις πρώτους αριθμούς.Η αρμονία αυτή, κατά τον Ιάμβλιχο, κυβερνά τη μουσική των Ουράνιων Σφαιρών, πάνω στις οποίες, σύμφωνα με τον Πλάτωνα, στέκεται μια Σειρήνα που τραγουδά σε μια συγκεκριμένη τονικότητα. οι σειρήνες είναι οκτώ (όσοι και οι φθόγγοι μιας οκτάβας και το τραγούδι τους δημιουργεί μια μοναδική αρμονία (Πλάτωνος Πολιτεία 617Β). Καθίσταται λοιπόν σαφές για ποιο λόγο ο Πυθαγόρας θεωρούσε την Ιεράν Τετρακτύν ως το Μαντείο των Δελφών: Επειδή ακριβώς ΑΔΕΛΦΙΑ… είναι η ουσιαστικότερη αλήθεια του Σύμπαντος Κόσμου και το Μαντείον έχει σκοπό να την αποκαλύπτει.

Επίσης στους τέσσερεις πρώτους αριθμούς των Πυθαγορείων αναφέρεται και ο Αριστοτέλης στο Περί Ψυχής, 404β. Επιχειρώντας να περιγράψει την παλαιότερη άποψη περί της ψυχής, μας παραπέμπει στο κατά πάσαν πιθανότητα Πυθαγορικό σύγγραμμα Περί Φιλοσοφίας. Σύμφωνα με το κείμενο λοιπόν αυτό, το ίδιο το έμψυχο ον απορρέει από την ιδέα του Ενός ή αλλιώς, ο Νους είναι το Ένα.

Η Επιστήμη, η γνώση δηλαδή… είναι το Δύο, επειδή μόνο κατά τον τρόπο αυτό πορεύεται προς τη μονάδα. Ο αριθμός της επιφάνειας είναι η γνώμη και ο αριθμός του όγκου η αίσθηση, καθώς, όπως έλεγαν, οι αριθμοί είναι οι μορφές καθαυτές και οι αρχές και συγκροτούνται από στοιχεία.

Στο ίδιο ζήτημα αναφέρεται και ο Θέων ο Σμυρναίος. Ο Θέων ο Σμυρναίος (ή Θέων ο Πλατωνικός) ήταν Έλληνας μαθηματικός και φιλόσοφος (70 μ.Χ. - 135 μ.Χ.), ο οποίος, αναφερόμενος στη Δεκάδα (ΙΙ, 37-49), αναγνωρίζει έντεκα διαφορετικές τετρακτύες ή τετράδες, αναλογικές όμως μεταξύ τους: τη θεμελιώδη (1+2+3+4) και οι πρωταρχικές συνηχήσεις της κλίμακας … όπως στον Σέξτο, της ψυχής του κόσμου [οι γεωμετρικές πρόοδοι με λόγο 2 (1, 2, 4, 8) και 3 (1, 3, 9, 27), τη φύση των μεγεθών (1=σημείο, 2=ευθεία γραμμή, 3=καμπύλη γραμμή, 4=επίπεδη επιφάνεια, 9=κυρτή επιφάνεια, 8=στερεό με κυρτή επιφάνεια, 27=στερεό με επίπεδη επιφάνεια), τα στοιχεία της φύσης (1=φωτιά, 2=αέρας, 3=νερό, 4=γη), τα γεωμετρικά σχήματα (1=πυραμίδα, 2=οκτάεδρο, 3=εικοσάεδρο, 4=κύβος), τα φυομένα (1=το σπέρμα που αντιστοιχεί στη μονάδα και το σημείο, 2=η αύξηση κατά μήκος στη δυάδα και στη γραμμή, 3=η αύξηση κατά πλάτος στην τριάδα, 4=η αύξηση κατά όγκο στην τετράδα και στο στερεό), τη γενετική ανάπτυξη της κοινωνίας (1=άνθρωπος, 2=οικογένεια, 3=κώμη, 4=πόλις), τις γνωστικές ιδιότητες (1=νους, 2=επιστήμη, 3=δόξα, 4=αίσθηση), τις διαστάσεις του έμψυχου όντος (1=λογιστικό, 2=θυμικό, 3=επιθυμητικό, 4=το σώμα ως τόπος διαμονής της ψυχής), τη διαδοχή του χρόνου (1=άνοιξη, 2=καλοκαίρι, 3=φθινόπωρο, 4=χειμώνας) και τέλος, τη πρόοδο των ηλικιών της ζωής (1=παιδική ηλικία, 2=εφηβεία, 3=ώριμη ηλικία, 4=γήρας).Ο Θέων απέδιδε ως οπαδός της Πλατωνικής φιλοσοφίας μυστηριακή σημασία κάθαρσης στα μαθηματικά -ως νεοπυθαγόρειος ξεχωρίζει πέντε στάδια βαθμίδες -μυστηριακού καθαγιασμού, για την εξέλιξη των φιλοσόφων: α) καθαρμός: είναι το προκαταρκτικό στάδιο που αποβλέπει στο να κάνει προσεκτικούς αυτούς που λόγω «ακάθαρτων χειρών ή ακατάληπτης γλώσσας» δεν ήταν εκλόγιμοι, β) κυρίως γνώση, γ) εποπτεία -ανώτατος βαθμός μύησης, δ) το στάδιο κατά το οποίο ο μυηθείς γίνεται «δαδούχος» -ιεροφάντης και έχει τη δύναμη της μεταλαμπάδευσης, μύησης άλλων και ε ) ομοίωση προς το Θεό όσο είναι δυνατό.

Σύμφωνα με την Πυθαγόρεια φιλοσοφία η φύση μπορεί να γίνει κατανοητή μονάχα μέσω της αριθμητικής θεωρίας των αναλογιών σε σχέση με τη γεωμετρική μελέτη των στερεών. Οι Πυθαγόρειοι, λοιπόν, θεωρούν ότι όλα τα στερεά μπορούν να ελεγχθούν βάσει πέντε αρχικών κανονικών πολύεδρων σχημάτων. Ο Πλάτων, έτσι, στον Τίμαιο (54δ- 55δ), παρουσιάζει τα τέσσερα από τα πέντε κανονικά πολύεδρα σχήματα, (το κανονικό τετράεδρο, το κανονικό οκτάεδρο, το κανονικό εικοσάεδρο, και το εξάεδρο ή κύβο), των οποίων η συστατική μονάδα είναι το τρίγωνο (ορθογώνιο και ισόπλευρο).

Γίνεται ωστόσο λόγος και για τη σύσταση του πέμπτου πολύεδρου σχήματος, με την οποία ο Θεός προέβαλε το σύμπαν, διακοσμώντας και περιχαράσσοντάς το με αυτήν. Ο Σωκράτης στον Φαίδωνα, επιχειρώντας να παρουσιάσει τη γη, θα το «περιγράψει», ορίζοντάς την ως δωδεκάσπιτον πολύχρωμη σφαίρα (110β).

Το δωδεκάεδρον, ωστόσο, διακρίνεται από τα τέσσερα άλλα κανονικά στερεά, καθώς δεν σχηματίζεται από τρίγωνα αλλά από πεντάγωνα, των οποίων οι έδρες διαιρούνται σε δύο τρίγωνα από τη διαγώνιο του τετραγώνου, και των οποίων ο λόγος που προκύπτει από τη σχέση της πλευράς με τη διαγώνιο ισούται με τη Χρυσή Τομή (sectio aurea) ή την proportion divina(Θεία Αναλογία). Η συνένωση μάλιστα των κορυφών του πενταγώνου δημιουργεί πέντε ισοσκελή τρίγωνα σε σχήμα πεντάκτινου αστεριού, των οποίων οι πλευρές, καθώς τέμνονται, σχηματίζουν ένα μικρό αντεστραμμένο πεντάγωνο, το Πεντάγραμμα ή τη Πεντάλφα.

Ενώ όμως σύμφωνα με την Πλατωνική θεωρία της δημιουργίας του σύμπαντος, η οποία αποδέχεται το συνδυασμό των τεσσάρων ριζωμάτων (της φωτιάς, της γης, του νερού και του αέρα), αυτή η πέμπτη σύσταση δεν φαίνεται να παίζει κάποιο ρόλο κατά τη φάση της δημιουργίας - ξεφεύγει ή βρίσκεται πέραν της διαδικασίας της μίξεως και ορίζεται ως Θεϊκή και εμπεριέχουσα των ριζωμάτων ή των παραγόμενων από αυτά στερεών, καθώς τα περιβάλλει και τα ενσωματώνει - σύμφωνα με τον Αριστοτέλη ορίζεται ως ένα πέμπτο «ρίζωμα»- στοιχείο, ως ο αιθέρας, που είναι το λεπτότερο όλων. Είναι η αρχή της κυκλικής κίνησης των άστρων και της ανθρώπινης ψυχής.

Τα Πλατωνικά στερεά σε σχέση με τα πέντε στοιχεία ή ριζώματα, από το βιβλίο του Κέπλερ, Harmonices Mundi. Ο Πυθαγόρας μετά τις μελέτες του σχετικά με τους αριθμούς, προχώρησε στην μελέτη της μουσικής. Δεν έβλεπε τη μουσική μόνο σαν μέσο ψυχαγωγίας, αλλά σαν αρμονία, μια αρχή που φέρνει την τάξη στο χάος και στην παραφωνία. Για τους Πυθαγορείους, η Μουσική, όπως και οι αριθμοί, είχε διπλή δομή, όχι μόνο χρήσιμη και πρακτική, αλλά και μια φύση που αφήνει τους ανθρώπους να διαπιστώσουν τη δομή και τη φύση του σύμπαντος.

Ο Πυθαγόρας καθόρισε από μαθηματική άποψη τους οκτώ τόνους της κλίμακας. Ο Πυθαγόρας ανέπτυξε ακόμα μια ιδιαίτερη θεωρεία για την ψυχή και την μετενσάρκωση.

Οι Πυθαγορικές θεωρίες για την ψυχή αναπτύσσονται εκτενώς από τον Πλάτωνα στο έργο του «Φαίδων», αλλά επίσης και στο έργο του «Φαίδρος». Ο Πυθαγόρας επηρέασε τους μετέπειτα φιλοσόφους, οι οποίοι επέκτειναν την γνώση του κλασσικού κόσμου και άνοιξαν τον δρόμο για τις έπειτα φιλοσοφίες των Νεοπυθαγορείων και Νεοπλατωνιστών.

Συμπέρασμα: Οι αριθμοί κρύβουν μυστικά κι οφείλουμε να τα βρούμε… ψάχνοντας πας στην πόλη….!

ΕΛΛΑΝΙΟΣ ΙΦΙΓΕΝΗΣ (Ε.Ι.)

Αν θέλετε να δείτε όλα τα μαθήματα, μπορείτε να δείτε την λίστα με τα 74 μαθήματα κάνοντας κλικ ΕΔΩ...

Στην ενότητα μας "Αρχαία Ελληνική Γλώσσα " μάθετε ό,τι αφορά την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα μας!!

* Αν σας άρεσε το άρθρο κάντε ένα like και κοινοποιήστε το στους φίλους σας!