Αγγελοι και Δαίμονες 2°                                               H ΛΙΣΤΑ ΜΟΥ Η ΛΙΣΤΑ ΜΟΥ: Αγγελοι και Δαίμονες 2°

..

Εγγραφείτε για συνεχή ενημέρωση με mail! (Μην ξεχνάτε την επιβεβαίωση εγγραφής)

Αγγελοι και Δαίμονες 2°

Τύποι Αγγέλων και Δαιμόνων

Μέρος 2°

Οι άγγελοι και οι δαίμονες, καθώς σημειώθηκε προηγουμένως, έχουν ταξινομηθεί σε κατηγορίες ως αγαθά, ως πονηρά και ως αμφίθυμα ή ουδέτερα πνεύματα, που μεσολαβούν μεταξύ τού πνευματικού και τού κοσμικού βασιλείου.




Αγαθά πνεύματα
Τα αγαθά πνεύματα είναι συνήθως άγγελοι, κάποτε όμως φαντάσματα προγόνων ή άλλα πνευματικά όντα που εξευμενίστηκαν με θυσίες ή άλλες ιεροτελεστίες. Βοηθούν τον άνθρωπο να έρθει σε αρμονική σχέση με τον Θεό, με άλλα πνευματικά όντα ή με καταστάσεις τού ανθρώπινου βίου. Οι άγγελοι, δεν ενεργούν μόνο ως φορείς τής αποκαλύψεως τών θείων αληθειών, αλλά πιστεύεται ακόμη ότι βοηθούν αποτελεσματικά τον άνθρωπο να πετύχει τη σωτηρία του ή ιδιαίτερες χάρες ή εύνοιες. Το πρώτιστο έργο τους είναι να δοξάζουν και να υπηρετούν τον Θεό και να εκτελούν το θέλημά του. Αυτό ισχύει για τους αγγέλους τόσο στον χριστιανισμό και τον ζωροαστρισμό. όσο και στον ιουδαϊσμό και τον ισλαμισμό.

Ως λειτουργικές προεκτάσεις τής θείας θελήσεως, επεμβαίνουν, μερικές φορές, στις ανθρώπινες υποθέσεις ανταμείβοντας τον πιστό και τιμωρώντας τον άνομο ή σώζοντας τους αδύνατους που χρειάζονται βοήθεια και καταστρέφοντας τον αμαρτωλό, που άδικα κατατρέχει τους συνανθρώπους του. Στο δευτεροκανονικό βιβλίο Τωβίτ (ένα βιβλίο που δεν τό δέχονται ως κανονικό οι Ιουδαίοι και οι Προτεστάντες), λόγου χάρη. ο αρχάγγελος Ραφαήλ (ο Θεός θεραπεύει) βοήθησε τον ήρωα Τω-βία, γιο τού Τωβίτ, σ’ ένα ταξίδι του και τού αποκάλυψε τις μαγικές συνταγές που θα θεράπευαν τον τυφλό πατέρα του και θα εξουδετέρωναν τη δύναμη τού δαίμονα Ασμοδαίου.

Αναφέρεται, επίσης, ότι οι άγγελοι έλαβαν μέρος στη Δημιουργία και στο έργο τής Θείας Πρόνοιας για τη διατήρηση τού κόσμου. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς, επηρεασμένος από την ελληνιστική κοσμολογία, δίδασκε πως οι άγγελοι ήταν αυτοί που κινούσαν τα άστρα και είχαν στον έλεγχό τους τα τέσσερα στοιχεία: γη. αέρα. φωτιά και νερό. Πολλοί άγγελοι θεωρούνταν φύλακες-προστάτες ατόμων ή και εθνών. Η άποψη πως υπάρχουν φύλακες άγγελοι που επαγρυπνούν για τα μικρά παιδιά υπήρξε πεποίθηση ενδεικτική τής λαϊκής ευσέβειας τού Ρωμαιοκαθολικισμού. Οι άγγελοι θεωρούνται, επίσης, ως ψυχοπομποί, που οδηγούν τις ψυχές τών νεκρών στον υπεργήινο κόσμο. Κατά τη γέννηση τών ανθρώπων, οι άγγελοι πιστεύεται ότι προσφέρουν διάφορες υπηρεσίες. Αυτό φαίνεται κυρίως στις περιπτώσεις που οι άγγελοι ανακοινώνουν τη γέννηση θείων προσώπων, όπως τού Ιησού και τού Ιωάννη τού Βαπτιστή στην Καινή Διαθήκη.

ΟΙ ΑΓΓΕΛΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ



Οι Αγγελοι

• Από πολύ νωρίς οι Έλληνες φαντάστηκαν θείους αγγελιαφόρους να μεταφέρουν τα μηνύματα τών θεών σε άλλους θεούς ή στους ανθρώπους. Η ίδια η Αθηνά παίζει μερικές φορές αυτό τον ρόλο: «Πίνδα-ρος ό’ αΰ φησι δεξιάν κατά χείρα το Ο πατρός τήν Αθηναν καθεζομένην. τάς έντολάς τοις θεοϊς άπο-δέχεσθαι· αγγέλου μέν γαρ έοτι μείζων ήγε τών αγγέλων άλλοι; άλλα έπιτάττει πρώτη παρά τοϋ πατρός παραλαμβάνουσα» (Αριστείδου.Λόγος εις Αθηνάν. έκδοση Dindorf. τόμ. 1ος. σ. 15). [Ο Πίνδαρος πάλι λέει ότι η Αθηνά, η οποία κάθεται στα δεξιά τού πατέρα, παίρνει τις εντολές που προορίζονται για τους θεούς· γιατί είναι ανώτερη από αγγελιαφόρο και αυτή βέβαια δίνει εντολές στους άλλους αγγελιαφόρους. αφού τίς πάρει πρώτα από τον πατέρα]. Η Νέ· μεσις είναι «Δίκης άγγελος» κ.ο.κ.

• Η κατεξοχήν όμως αγγελιαφόρος τών θεών και κυρίως τού Διός και τής Ήρας είναι η Τρις: «Ζεύς δέ πατήρ Ίδηθεν έπεί ΐδε χώσατ» άρ’ αίνώς. «Ιριν δ’ ώτρυνε χρυσόπτερον άγγελέουσαν» (Ιλιάς. θ 397-398) [Κι ο πατέρας Δίας. μόλις τίς είδε από την Ίδη ευθύς φοβερά οργίστηκε και την Ίριδα με τα χρυσά φτερά παρακινούσε να πάει αγγελιαφόρος). Κύρια χαρακτηριστικά της είναι, φυσικά, τα πολύ γρήγορα πόδια (άελλόπονς) και τα φτερά (χρυσόπτερος). Η στενή σχέση αγγέλων και δαιμόνων με τη μεταγενέστερη χριστιανική σημασία, ακόμη και σ’ αυτή την πρώιμη εποχή φαίνεται από την πίστη ότι η Ίρις ήταν αδελφή τών Αρπυιιόν.

• Αγγελιαφόρος τών θεών. με πολύ ευρύτερες όμως ιδιότητες, ήταν και ο Ερμής: «Έρμείαν μέν έπειτα, διάκτορον «Αργειοφόντην. νήσον ες Ώγυγίην ότρύ-νομεν…» (Οδύσσεια. α 84-85). (Τότε ας προστάξουμε τον αγγελιαφόρο τον Ερμή. που κάνει την εμφάνιοή του απροσδόκητα, να πάει στο νησί Ωγυγία…]. Ο πέτασος στο κεφάλι, χαρακτηριστικός τού ταξιδιώτη, και για τον Ερμή ειδικά φτερωτός, καθώς και τα φτερωτά υποδήματα ήταν χαρακτηριστικά τής αποστολής τού ως αγγέλου. Οι ευρύτερες αρμοδιότητες του. που ήταν οι αρμοδιότητες γενικά ενός κήρυκα, συμβολίζονταν με το κηρύκειο που κρατούσε.

Οι Δαίμονες

• Η λέξη δαίμων χρησιμοποιήθηκε εξαρχής για να αποδώσει την υπερβατική, «θεία» δύναμη στη γενικότερη της μορφή, στις περιπτώσεις δηλαδή που η προσωποποίηση της ήταν ατελής, που ο φορέας της δεν προβαλλόταν καθαρά. Η έννοια τής μοίρας και τής τύχης ήταν. σύμφυ>να με την ετυμολογία τής λέξης δαίμων. άμεσα συνυφασμένες μαζί της.

• Από πολύ νωρίς χρησιμοποιήθηκε παράλληλα με την έννοια τού θεού: «Ή δ’ Οϋλυμπόν δέ βεβήκει δώ-ματ’ ές αίγιόχοιο Διός μετά δαίμονας άλλους» (Ιλιάς. Α 222).

• Όμως συχνά ο δαίμων διαστελλόταν προς τον θεό ως δύναμη κατώτερη και ασαφέστερη: «και θεοί και δαίμονες» (Αριστοφ. Πλούτος. 81). Στους δαίμονες δεν απέδιδαν συνήθως λατρεία.

• Αυτή η ασαφέστερη θεία δύναμη μπορούσε να είναι η τύχη. καλή ή κακή. τού καθενός («όλβιοδαί-μιον». «κακοδαίμων»), Η θεία αιτή δύναμη μπορούσε ακόμη και να παραμείνει στην ψυχή αυτών που πέθαναν, τών νεκρών.

• Πολλές φορές όμως αποκρυσταλλώθηκε σε ατελείς προσωποποιήσεις που αποτέλεσαν τους συγκεκριμένους «δαίμονας» τών αρχαίων, είτε ως «καλά» είτε ως «κακά» πνεύματα.

• Ο Αγαθοδαίμων ή Αγαθός δαίμων (βλ. λ.) είναι μια από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις «καλού» πνεύματος. Οι δαίμονες ιών ποταμών είναι επίσης α-γαθοποιά πνεύματα και εικονίζονται συχνά ως αν-θρωποκέφαλοι ταύροι ή κερασφόροι άνθρωποι. Ο Αχελώος είναι ο πιο γνωστός από αυτούς (βλ. λ.).

• Αγαθοί συνήθως είναι και οι δαίμονες τής θάλασσας. που έχουν την ιδιότητα να μεταμορφώνονται συχνά. Ο Πρωτενς. οΑλιος γέρων, οι Τρίτωνες κ λπ.

• Αγαθοποιοί αλλά και πολλές φορές επίφοβοι είναι άλλοι δαίμονες, όπως το πνεύμα τής εξοχής, ο τραγό-πους Παν. οι Νύμφες, οι Σάτυροι και οι Σειληνοί (βλ. σχετικά λήμματα). Ακόμη και η Έρις. η φιλονεικία, μπορεί να είναι η καλή. η άμιλλα, ή η κακή. ο φθόνος, κατά τον Ησίοδο.

• Όμως ο φόβος για τηνν ασαφή υπερβατική δύναμη δημιούργησε πιο πολλούς κακούς δαίμονες (βλ. χαρακτηριστικά την έννοια στον Πλούτ. ΗΗ. 153a.

• Οι Χήρες, δαίμονες της καταστροφής, ο Ύπνος και ο θάνατος, ο Φόβος, οι Γοργόνες, οι Ερινύες, δαίμονες τής νέμεσης, οι Λρπνιες. πνεύματα τών καταστροφικοί άνεμων, ο Τυφών, προσυκτοποίηση τής τυφλή; δύναμης, οι Σειρήνες, η Σφιγξ κ.ο.κ. είναι τα πιο γνωστά παραδείγματα (βλ. σχετικά λήμματα).

• Τίτοιοι όμως δαίμονες, με τη σημασία περίπου που πήρε ώς σήμερα η λέξη, υπήρχαν αναρίθμητοι και στους αρχαίους. Π.χ. Κότας, «δαίμων παρά Κορίνθιοι; τιμώμενο;, ίφορο; των αισχρών» (Λεξικό Σούδα). Πυιναί. «ήγουν α’ι κολαστικαί δαίμονες» (Πληθ. Σχό)„ εις Χρησμ. Ζωροάστρ. 136), Μορμόνες, «πλάνη-τες δαίμονες» (Ησύχιος).

• Δαίμονες είχε φαίνεται και η μινωική-μυκηναϊκή θρησκεία, όπως π.χ. τους ονόμορφους όιψίους.

Αν και εκείνο που έχει πρωταρχική σημασία είναι το έργο τών αγγέλων, η θεολογική σκέψη ωστόσο και η λαϊκή ευσέβεια έδειξαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη φύση τους. Στον πρώιμο ιουδαϊσμό οι άγγελοι θεωρούνταν ως όντα με ανθρώπινη μορφή: ο άγγελος που πάλεψε με τον πατριάρχη Ιακώβ, καθώς αναφέρεται στο βιβλίο τής Γενέσεως, είχε ανθρώπινη μορφή. Στον ιουδαϊσμό τής ελληνιστικής περιόδου (3ος π.Χ.-3ος μ.Χ. αιώνας), ωστόσο, οι άγγελοι θεωρούνταν ασώματες πνευματικές υπάρξεις που εμφανίζονταν στον άνθρωπο κατά τρόπο υπερφυσικό. Την πνευματική τους φύση είχαν τονίσει, νωρίτερα, οι προφήτες τής Π. Διαθήκης, όπως ο Ιεζεκιήλ και ο Ησαΐας, στις περιγραφές τών οραμάτων τους. Τα Χερουβίμ και τα Σεραφιμ. δύο ανώτερες τάξεις αγγέλων, περιγράφονταν ως πλάσματα φτερωτά που φρουρούν τον θρόνο τού Θεού. Τα φτερά με τα οποία είναι προικισμένα διάφορα όντα συμβολίζουν την αόρατη και πνευματική τους φύση. Ο συμβολισμός μπορεί να αναχθεί στους αρχαίους Αιγύπτι-ους, που παρίσταναν τον Ώρο τού Εντφού, έναν πολεμικό θεό-ήλιο, ως φτερωτό δίσκο. Η χριστιανική εικονογραφία σε ολόκληρο σχεδόν τον κόσμο, για να αποδώσει την πνευματική φύση τών αγγέλων. τούς παριστάνει, μέχρι τον 20ό αιώνα, με τη μορφή φτερωτών ανθρώπων. Η πνευματική και συνεπώς ασώματη φύση τους οδήγησε θεολόγους και απλούς ανθρώπους σε διάφορες εικασίες σχετικά με τη μορφή, με την οποία εμφανίζονται οι άγγελοι στην Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, καθώς και στους θρύλους που έπλασε η λαϊκή ευσέβεια. Μερικοί θεολόγοι, όπως ο Αυγουστίνος, κατά τον 4ο και 5ο μ.Χ. αιώνα, θεώρησαν ότι οι άγγελοι, οι οποίοι έχουν αιθέρια σώματα, είναι ικανοί να αποκτήσουν υλική υπόσταση. Το πρόβλημα ωστόσο παραμένει άλυτο, προς μεγάλη αγαλλίαση τών μεταγενέστερων θεολόγων.

Πονηρά όντα

Τα πονηρά όντα είναι δαίμονες, έκπτωτοι άγγελοι, φαντάσματα, τελώνια, κακά πνεύματα, υβριδικά πλάσματα, οι νταίβα τού ζωροαστρισμού, οι ναρά-κα (naraka, πλάσματα τής κολάσεως) τού ζαϊνι-σμού, οι όνι (oni, ακόλουθοι τών θεών τού κάτω κόσμου) στις ιαπωνικές θρησκείες και άλλα παρόμοια όντα. Εμποδίζουν τον άνθρωπο να έρθει σε αρμονική σχέση με τον Θεό. με το πνευματικό βασίλειο ή με τις καταστάσεις τού ανθρώπινου βίου. Μερικοί άγγελοι πιστεύεται πως ξέπεσαν από κάποια θέση που είχαν κοντά στον Θεό -όπως ο Εωσφόρος (που μετά την πτώση του λεγόταν Σατανάς από τους πρώτους εκκλησιαστικούς Πατέρες) στον ιουδαϊσμό, χριστιανισμό και ισλαμισμό- για την αλαζονεία τους ή επειδή προσπάθησαν να σφετεριστούν τη θέση τού Υπέρτατου Όντος. Οταν πια βρέθηκαν έκπτωτοι, προσπάθησαν να εμποδίσουν τον άνθρωπο να φτάσει σε αρμονική σχέση με τον Θεό, σπρώχνοντας τους ανθρώπους στην αμαρτία. Μερικοί στοχαστές τού μεσαίωνα, εμβριθείς μελετητές τής δαιμονολογίας, απέδιδαν σε μια ιεραρχία επτά αρχιδαιμόνων τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα: στον Εωσφόρο την Αλαζονεία, στον Μαμμωνά τη Φιλαργυρία, στον Ασμοδαίο τη Φιληδονία, στον Σατανά την Οργή. στον Βεελζε-βούλ τη Λαιμαργία, στον Λεβιάθαν τον Φθόνο και στον Βεελφεγώρ την Ακηδία (την πνευματική νωθρότητα). Και δεν ήταν μόνο ότι έσπρωχναν τους ανθρώπους στην αμαρτία, αλλά υπήρχε και η δοξασία πως οι έκπτωτοι άγγελοι ή διάβολοι προκαλούσαν διαφόρων ειδών συμφορές. Οπως οι δαίμονες και τα κακά πνεύματα τής φύσης στις πρωτόγονες θρησκείες, έτσι κι οι έκπτωτοι άγγελοι θεωρούνταν υπεύθυνοι για λιμούς, λοιμούς, πολέμους. σεισμούς, βίαιους θανάτους και λογής λογής διανοητικές ή συναισθηματικές διαταραχές. Εκείνοι που προσβάλλονταν από ψυχικές ασθένειες θεωρούνταν «δαιμονισμένοι».

Αν και την πρωταρχική σημασία έχει το έργο τών δαιμονικών όντων, όπως λόγου χάρη τών έκπτωτων αγγέλων, εκείνο που απασχόλησε θεολόγους και ευσεβείς λαϊκούς είναι η φύση τών δαιμόνων. Οι δαίμονες, όπως και οι άγγελοι, θεωρούνται ως πνευματικά, ασώματα όντα. Η θρησκευτική εικονογραφία, ωστόσο, τούς παρουσιάζει σαν υβριδικά πλάσματα με τρομακτικά χαρακτηριστικά ή σαν γελοιογραφίες ειδώλων μιας αντίθετης θρησκείας. Στους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, λόγου χάρη, υπήρχε η πεποίθηση ότι μέσα στα παγανιστικά είδωλα κατοικούσαν δαίμονες. Οι τρομακτικές όψεις τών δαιμόνων βλέπουμε να παριστάνονται στις ξυλογραφίες τών καλλιτεχνών τού μεσαίωνα και τής Μεταρρύθμισης και στις μάσκες τών σαμάν (shaman), δηλαδή τών γιατρών και ιερέων πρωτόγονων θρησκειών -είτε για να τρομάξουν τον πιστό ώστε να ζει σύμφωνα με τους καθιερωμένους κανόνες είτε για να αποκρούσουν κατά τις τελετουργίες τη δύναμη τών δαιμόνων που βρίσκονταν παντού στο γήινο ή κοσμικό βασίλειο.

Αμφίθνμα ή ουδέτερα όντα

Αμφίθυμα ή ουδέτερα όντα σπάνια συναντάμε στις δυτικές θρησκείες, που συνήθως χωρίζουν τους κατοίκους τού κόσμου σε εκείνους που είναι είτε με το μέρος τού Υπέρτατου Οντος είτε σε αντίθεση με αυτό. Ο ισλαμισμός, εξάλλου, κατατάσσει τα πνευματικά όντα σε αγγέλους μαλάικαχ (mal^’ikah), δαίμονες οαγιάτιν (shayatin) και τζιν (jinn) ή πνεύματα. Αυτή η τελευταία κατηγορία περιλαμβάνει πνευματικά όντα που μπορεί να είναι αγαθά ή πονηρά. Σύμφωνα με τον θρύλο, τα τζιν γεννήθηκαν από τη φωτιά. 2.000 χρόνια πριν δημιουργηθεί ο Αδάμ. ο πρωτόπλαστος. Ένα τζιν μπορεί να είναι ορατό ή αόρατο, μπορεί να παίρνει διάφορες μορφές, ζώου ή ανθρώπου, και είτε να βοηθάει τον άνθρωπο είτε να τού δημιουργεί εμπόδια. Με την πονηριά, που είναι μια ανώτερη μορφή διανοήσεως, ή με τα μάγια, ένας άνθρωπος θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ένα τζιν προς όφελος του. Διάφορα λιγότερο σημαντικά πνεύματα τής φύσης -όπως τα πνεύματα τού νερού, τής φωτιάς, τών βουνών, τών ανέμων και άλλα πνεύματα που συναντάμε σε πρωτόγονες θρησκείες· είναι κατά κανόνα ουδέτερα, αλλά για να μείνουν ουδέτερα ή για να γίνουν ευεργετικά για τον άνθρωπο, χρειάζονται ειδικές θυσίες και τελετουργίες.

Ποικιλίες αγγέλων και δαιμόνων στις διάφορες θρησκείες

Στις διάφορες θρησκείες, τα όντα που μεσολαβούν ανάμεσα στο πνευματικό και το κοσμικό βασίλειο παίρνουν διάφορες μορφές: ουράνια και αιθέρια όντα. διάβολοι, δαίμονες και κακά πνεύματα. φαντάσματα και τελώνια, πνεύματα τής φύσης και νεράιδες.

Στον Ζωροαστρισμό, Ιουδαϊσμό, Χριστιανισμό και Ισλαμισμό

Για τις δυτικές θρησκείες, που είναι μονοθεϊστικές και βλέπουν τον κόσμο σαν ένα τριμερές σύμπαν, οι άγγελοι και οι δαίμονες είναι ουράνια όντα και αερικά. Στη λαϊκή ευσέβεια όμως αυτών τών θρησκειών. υπάρχει μια πλατιά διαδεδομένη πίστη σε φαντάσματα, τελώνια, δαίμονες και κακά πνεύματα που επηρεάζουν τη γήινη υπόσταση και τις δραστηριότητες τού ανθρώπου. Τα ουράνια όντα. ανάλογα με τη σχέση τους προς το Υπέρτατο Ον. μπορεί να είναι είτε αγαθά είτε πονηρά.

Οι άγγελοι κατατάσσονται γενικά σε ομάδες ανά τέσσερεις. έξι ή επτά στις πρώτες τάξεις, που μπορεί να είναι και περισσότερες. Τις ομάδες τών τεσσάρων.» που συμβολικά εκφράζουν την τελειότητα και σχετίζονται με τα τέσσερα σημεία τού ορίζοντα. τίς συναντάμε στον ιουδαϊσμό, τον χριστιανισμό και τον ισλαμισμό. Ο πρώιμος ζωροα-στρισμός. βαθιά επηρεασμένος από τις αστρονομικές και αστρολογικές επιστήμες τού αρχαίου Ιράν. συνταίριασε την ιδέα τών επτά γνωστών πλανητικών σφαιρών με την πίστη του στην επτά-δα (ομάδα τών επτά) τών ουράνιων όντων -δηλαδή στους αμέοα σπέντα τού Αχούρα Μάζντα: Σπέντα Μαϊνιού (Spenta Mainyu. το Θείο Πνεύμα). Βο-χού Μάνα (Vohu Maria, ο Αγαθός Νους), Άσα (Asha, η Αλήθεια), Αρμαίτι (Armaiti. ο Ορθός Λόγος), Ξαθρά (Khshathra, το Βασίλειο). Χορβατάτ (Haurvatat. η Ακεραιότητα) και Αμερετάτ (Ameretat. η Αθανασία). Στον μετέπειτα ζωροαστρισμό. όχι όμως και σης Γκαθά [GSlhi τους πρώιμους ύμνους, που πίστευαν ότι τούς είχε γράψει ο Ζωροάστρης. στην Αβέστα (Avesta. τα ιερά κείμενα)], ο Αχούρα Μάζντα και ο Σπέντα Μαϊνιού ταυτίζονταν, ενώ οι υπόλοιποι μεγαλόψυχοι αθάνατοι αποτελούσαν μια εξαμελή ομάδα. Πάνω κι από τους μεγαλόψυχους αθάνατους, που βοήθησαν να ενωθούν οι πνευματικοί και υλικοί κόσμοι, βρισκόταν το αντίστοιχο τού Θείου Πνεύματος, ο Αγκρα Μαϊνιού, το Κακό Πνεύμα, που αργότερα έγινε ο μεγάλος αντίπαλος Αριμάν (ο κλασικός τύπος τού ιουδαϊκού, τού χριστιανικού και τού ισλαμικού Σατανά) και οι νταίβα. οι πιο γνωστοί θεοί τής πρώιμης ινδοϊρανι-κής θρησκείας. Σύμμαχοι τού Αγκρα Μαϊνιού εναντίον τού Αχούρα Μάζντα ήταν ο Ακομάν (Ak6man. Κακό Πνεύμα) ο Ίντρα-βαγιού (Indra-viyu. Θάνατος), ο Σαούβρα (Sauvra. ένας νταίβα τού θανάτου και τής αρρώστιας), ο Νανχαϊτια [Nanhaithya. ένας νταίβα που συνδέεται με τον βεδικό θεό Νασάτια (Nasatya)], ο Ταούρου (Tauru. δύσκολο να ταυτιστεί) και ο Ζαίρι (Zairi. η προσωποποίηση τού Χαό-μα (Haoma), τού ιερού ποτού που σχετίζεται με τις θυσίες και τών αχούρα και τών νταίβα]. Μια από τις δαιμονικές μορφές είναι και ο Αίσμα (Aeshma. η βία. η μανία ή η επιθετική ορμή που καταστρέφει τον άνθρωπο), που μπορεί κάλλιστα να είναι ο δαίμονας Ασμοδαίος τού βιβλίου τού Τωβίτ. ο Αζ (Αζ. Λαγνεία ή Πόθος), ο Μιθράντρουι (Mithrindruj. Αυτός που ψεύδεται στον Μίθρα ή ο Ψευδής Λόγος). ο Τζεχ (J6h. ο δαίμονας Πόρνη, που δημιουργήθηκε αργότερα από τον Αριμάν για να μολύνει το ανθρώπινο γένος) και πολλοί άλλοι (βλ. επίσης ζωροαστρισμοσ και παρσισμοσ).

Η αγγελολογία και η δαιμονολογία στον ιουδαϊσμό αναπτύχθηκαν περισσότερο κατά και μετά την περίοδο τής Βαβυλώνιας αιχμαλωσίας (6ος και 5ος π.Χ. αιώνας), όταν ήλθαν σε επαφή με τον ζωροαστρισμό. Στην Παλαιά Διαθήκη, ο Γιαχβέ αποκαλείται Κύριος τών Δυνάμεων, τής στρατιάς. Αυτή η στρατιά (σαβαώθ) είναι ο ουράνιος στρατός που πολεμά εναντίον τών δυνάμεων τού κακού και έχει διάφορες αποστολές, όπως να φυλάει την είσοδο τού Παραδείσου, να τιμωρεί τους κακούς, να προστατεύει τους πιστούς και να αποκαλύπτει στους ανθρώπους τον Λόγο τού Θεού.

Δύο αρχάγγελοι αναφέρονται στην κανονική Παλαιά Διαθήκη, ο Μιχαήλ, ο πολεμιστής αρχηγός τής ουράνιας στρατιάς, και ο Γαβριήλ, ο ουράνιος αγγελιαφόρος. Δύο αναφέρονται στην απόκρυφη Παλαιά Διαθήκη, ο Ραφαήλ, ο θεραπευτής ή βοηθός τού Θεού (στο βιβλίο τού Τωβίτ). και ο Ουριήλ (η Φωτιά τού Θεού), ο φύλακας τού κόσμου και τού κατώτερου τμήματος τής κολάσεως (στο 8′ έσδρα). Μολονότι αυτοί είναι οι μοναδικοί τέσσερεις που αναφέρονται, στον Τωβίτ (ιβ», 15) αναφέρονται επτά αρχάγγελοι. Εκτός από τους αρχάγγελους, υπήρχαν και άλλες τάξεις αγγέλων, τα Χερουβίμ και τα Σεραφίμ που μνημονεύτηκαν πιο πάνω.

Υπό την επιρροή τού ζωροαστρισμού. ο Σατανάς. ο αντίπαλος, εξελίχθηκε πιθανώς σε αρχιδαί-μονα. Αλλοι δαίμονες ήταν ο Αζαζήλ (ο δαίμονας τής ερημιάς, ενσαρκωμένος σε αποδιοπομπαίο τράγο), ο Λεβιάθαν και ο Ραάβ (δαίμονες τού χάους). η Λιλιθ (γυναικείο δαιμόνιο τής νύχτας) κ.ά. Για να προστατευτούν από τις δυνάμεις τών δαιμόνων και τών ακάθαρτων πνευμάτων, οι Εβραίοι, επηρεασμένοι από λαϊκές δοξασίες και έθιμα (όπως στους μετέπειτα χρόνους συνέβη και με τους χριστιανούς). συχνά φορούσαν χαϊμαλιά και φυλαχτά, πάνω στα οποία ήταν χαραγμένες ευχές (βλ. ιου-δαιςμος). Ο χριστιανισμός, προφανώς επηρεασμένος από την αγγελολογία εβραϊκών αιρέσεων, όπως τών Φαρισαίων. τών Εσσαίων. αλλά και τού ελληνιστικού κόσμου, ανέπτυξε ακόμη περισσότερο τις θεωρίες και τις δοξασίες σχετικά με αγγέλους και δαίμονες. Στην Καινή Διαθήκη, τα ουράνια όντα είχαν ταξινομηθεί σε επτά τάξεις, σε Αγγέλους, Αρχαγγέλους. Κυριότητες, Δυνάμεις. Αρχές. Εξουσίες και Θρόνους. Στις τάξεις αυτές προστέθηκαν τα Χερουβίμ και τα Σεραφίμ τής Π. Διαθήκης, που μαζί με τις επτά άλλες τάξεις αποτέλεσαν τα εννιά τάγματα αγγέλων τής μετέπειτα χριστιανικής μυστικής θεολογίας. Οι νεώτεροι χριστιανοί συγγραφείς δίνουν διαφορετικούς αριθμούς για τα τάγματα τών αγγέλων: τέσσερα στους Σιβυλλικούς Χρησμούς (ένα πιθανώς εβραϊκό έργο. που έχει επηρεαστεί πολύ από τον χριστιανισμό), έξι στον Ποιμένα τού Ερμά (ένα βιβλίο που μερικές τοπικές χριστιανικές εκκλησίες τών πρώτων χρόνων αποδέχθηκαν ως κανονικό) και επτά στα έργα τού Κλήμεντος τού Αλεξανδρέως και άλλων επιφανών θεολόγων. Η λαϊκή ευσέβεια και η θεολογία έχει γενικά αποδεχθεί τον αριθμό τών επτά. Τέσσερεις όμως είναι οι άγγελοι που περισσότερο σέβονταν και τιμούσαν οι χριστιανοί: αυτοί που αναφέρονται στην Παλαιά Διαθήκη και στα Απόκρυφα. Ο Μιχαήλ ήταν αυτός που πήρε την πρώτη θέση στην εκτίμηση τών πιο πολλών και συχνά τόν τιμούσαν συγχέοντάς τον κάπως με τον άγιο Γεώργιο, που ήταν επίσης μια μορφή πολεμιστή.
Η δαιμονολογία γνώρισε νέα άνθηση με τον χριστιανισμό, πράγμα που πιθανότατα θα επιδοκίμαζε ο ζωροαστρισμός. Έτσι ο Σατανάς, ο μεγαλύτερος εχθρός τού Χριστού, ο Εωσφόρος, ο έκπτωτος Φωτοδότης, και ο αρχικά Χαναναίος Βεελ-ζεβούβ. ο Κύριος τών Μυγών (ή ίσως Βεελζεβούλ, ο Κύριος τής Κοπριάς), που αναφέρονταν από τον Ιησού, είναι όλοι διάβολοι. Η έννοια και ο όρος «διάβολος·· προέρχονται από την έννοια τού νταίβα τού ζωροαστρισμού και από την ελληνική λέξη δι άβολος (συκοφάντης), που είναι μετάφραση τής ιουδαϊκής έννοιας τού Σατανά. Ο διάβολος. η μοναδική δαιμονική δύναμη ή η προσωποποίηση τού κακού, είχε ως κύριο έργο να βάζει σε πειρασμό τον άνθρωπο, ώστε να ενεργεί με τέτοι-ον τρόπο που να μην μπορεί να επιτύχει τον υπερ-γήινο προορισμό του. Επειδή υπήρχε η πίστη ότι οι δαίμονες κατοικούσαν σε άνυδρες ερημιές, όπου πεινασμένοι και κουρασμένοι άνθρωποι είχαν συχνά οπτικές και ακουστικές παραισθήσεις, οι πρώτοι χριστιανοί μοναχοί πήγαιναν στις ερήμους σαν εμπροσθοφυλακή τού στρατού τού θεού στη σύγκρουση με τον διάβολο και τους πειρασμούς του. Έλεγαν πολλές φορές ότι ο διάβολος τούς παρουσιαζόταν με μορφή ελκυστικής γυναίκας και τούς έβαζε σε πειρασμό να παραβούν τον όρκο τους ότι θα έμεναν αγνοί, σαρκικά και πνευματικά.

Για ορισμένες χρονικές περιόδους, στη χριστιανική Ευρώπη, κυρίως στον μεσαίωνα, η δαιμονολα-τρία και η μαγεία επέσυραν την οργή όχι μόνο τής Εκκλησίας αλλά και τών απλών ανθρώπων εναντίον εκείνων που ήταν ύποπτοι για διαβολικές τελετουργίες. όπως και για μαύρη μαγεία. Μια μορφή τής μαύρης μαγείας (η λειτουργία λεγόταν ανάποδα και με ανεστραμμένο τον Εσταυρωμένο στον βωμό) επέζησε στη λαϊκή μαγεία τής Δύσης: «hocus-pocus··. συντετμημένος τύπος τού «Hoc est corpus meum» («Τούτο εστί τό σωμό μου»), λόγια με τα οποία αρχίζει η θεία Ευχαριστία ή θεία Μετάληψη. Στη χριστιανική σκέψη η μαγεία και τα ξόρκια ήταν στενά συνδεδεμένα με τη δαιμονολογία. ιδιαίτερα στη Δύση.

Στο δεύτερο ήμισυ τού 20ού αιώνα, το ενδιαφέρον για το υπερφυσικό ανανεώθηκε και μαζί ξαναζωντάνεψαν η δαιμονολατρία και η μαύρη μαγεία, αν και αυτό περιορίστηκε σε λατρείες με μικρή απήχηση που αποδείχτηκαν μάλλον εφήμερες (βλ. χριστιανικοι μυθοι και θρυλοι).

Η ισλαμική αγγελολογία και δαιμονολογία συνδέονται στενά με τα αντίστοιχα δόγματα τού ιουδαϊσμού και τού χριστιανισμού. Εκτός από τους τέσσε-ρεις αγγέλους που μεταφέρουν τον θρόνο τού Αλλάχ, τέσσερεις άλλοι είναι πολύ γνωστοί: ο Ζι-μπρίλ (Jibril, Γαβριήλ), ο άγγελος τής αποκαλύψε-ως, ο Μικάλ (Mikal, Μιχαήλ), ο άγγελος τής φύσης που παρέχει στον άνθρωπο την τροφή και τη γνώση. ο Ισραήλ ( IzrS’il), ο άγγελος τού θανάτου, και ο Ισραφήλ (Isrifil), ο άγγελος που τοποθετεί την ψυχή στο σώμα και σαλπίζει τη Δευτέρα Παρουσία. Οι δαίμονες αγωνίζονται να θέσουν υπό τον έλεγχο τους την ανθρώπινη ζωή. Ο πιο σπουδαίος είναι ο ο Ιμπλίς (Iblis. ο Διάβολος) ή Σεϊτάν (Shaytan) ή Σα-τάν (Satan), που βάζει σε πειρασμό τον θνητό άνθρωπο (βλ. ισλαμισμοσ. ισλαμικη μυθολογια και θρυλοι).

Στις θρησκείες της Ανατολής


Όπως είπαμε και πιο πάνω. το έργο τών αγγέλων στις ανατολικές θρησκείες τό έχουν αναλάβει οι α-βατάρα. οι μποντισάτβα και άλλα τέτοια πνεύματα, που ήταν προεκτάσεις τού Θεού ή τού θείου. Η πίστη σε δαίμονες ήταν και εξακολουθεί να είναι πλατιά διαδεδομένη και επηρεάζει διάφορες θρησκευτικές τελετές, οι οποίες αποσκοπούν στην εξουδετέρωση τών δυνάμεων που είναι εχθρικές για τον άνθρωπο και τη φύση. Στον ινδουισμό, οι ασούρα (οι αχούρα τού ζωροαστρισμού) είναι οι δαίμονες που αντιμάχονται τους νταίβα (τους θεούς). Και οι δυο συναγωνίζονταν για το χόμα (homa) ή αμρτά (amrta. το ιερό ποτό που δίνει δύναμη), αλλά ο θεός Βισνού (ο προστάτης), ενσαρκωμένος σε ωραία γυναίκα (Μοχίνι, Mohini), βοήθησε τους θεούς να πιουν μόνο αυτοί το ποτό αμρτά δίνοντάς τους έτσι περισσότερη δύναμη από αυτή τών δαιμόνων.

Ανάμεσα στις διάφορες τάξεις τών Ινδών ασούρα (δαίμονες) βρίσκονται οι νάγκα (naga, δαίμονες με μορφή φιδιού), ο Αχι (Ahi, ο δαίμονας τής ξηρασίας) και ο Καμσά (Kamsa. ένας αρχιδαίμονας). Ανάμεσα στους δαίμονες που βασανίζουν τους ανθρώπους βρίσκονται οι ρακσάσα (raksasa), τερατώδη και αποκρουστικά όντα με διάφορες μορφές που συχνάζουν σε νεκροταφεία, παρασύρουν τους ανθρώπους σε ανόητες πράξεις και επιτίθενται στους σαντού (sadhu. ιερούς ανθρώπους) και οι πι-σάκα (pisaca). όντα που συχνάζουν σε τόπους όπου σημειώθηκαν βίαιοι θάνατοι. Οι βουδιστές συχνά θεωρούν τους δαίμονες τής θρησκείας τους ως δυνάμεις που εμποδίζουν τον άνθρωπο να επιτύχει τη Νιρβάνα (μακαριότητα ή εξάλειψη τής επιθυμίας). Ένα από αυτά τα όντα είναι ο Μάρα (Mara), ένας μεγάλος πειρασμός, που με τις θυγατέρες τού Ράτι (Rati, Επιθυμία), Ράγκα (RSga, Ηδονή) και Τάνα (Tanha, Ανησυχία) προσπάθησαν να αποτρέψουν τον Σιντάρτα Γκαουτάμα (Siddhartha Gautama), τον Βούδα, να επιτύχει τη φώτισή του. Με την εξάπλωση τού βουδισμού τής Μαχαγιάνα (MahSyana. το Μέγα Οχημα) στο Θιβέτ, την Κίνα και την Ιαπωνία, πολλοί από τους δαίμονες τών λαϊκών θρησκειών αυτών τών περιοχών ενσωματώθηκαν στις βουδιστικές δοξασίες. Οι δαίμονες τών κινεζικών θρησκειών, οι κουέι-σεν (kuei-shen), εμφανίζονται με όλες τις όψεις που παρουσιάζει η φύση. Εκτός από αυτούς τους δαίμονες υπάρχουν τα τελώνια, οι νεράιδες και τα φαντάσματα. Οι Κινέζοι, που. επηρεασμένοι από τον ταοίσμό και τις λαϊκές θρησκείες, πίστευαν πως οι δαίμονες απέφευγαν το φως, για να διώξουν τους κουέι άναβαν φωτιές στο ύπαιθρο και χρησιμοποιούσαν πυροτεχνήματα και πυρσούς. Οι ιαπωνικές θρησκείες έχουν, όπως και οι κινεζικές. ένα πλήθος δαίμονες τους οποίους ο άνθρωπος οφείλει να πολεμήσει. Από τους πιο τρομακτικούς δαίμονες των Ιαπώνων είναι οι όνι. κακά πνεύματα με μεγάλη δύναμη, και οι τένγκου (tengu). πνεύματα που κυριεύουν τον άνθρωπο και που γενικά πρέπει να εξορκίζονται από τους ιερείς (βλ. ινδουισμός. ινδική μυθολογία. βουδισμός. βουδιστική μυθολογία. Ζαινισμός. κινέζικη θρησκεία. Κινέζικη μυθολογία. Ιαπωνική θρησκεία. Ιαπωνική μυθολογία)

Συνεχίζεται ...

Στην ενότητα μας "Εναλλακτικά" μπορείτε να διαβάσετε τα πάντα γύρω από τον κόσμο του Εναλλακτικού!


* Αν σας άρεσε το άρθρο κάντε ένα like και κοινοποιήστε το στους φίλους σας!


Planetariumgr.com
maro-samana.com

Περιμένουμε τα σχολια σας!

Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου

Προσοχή! Αφορά τα άρθρα με θέμα την Διατροφή, βότανα & συνταγές υγείας και ομορφιάς

  • Το κείμενο δεν αποτελεί μεμονωμένη και αποκλειστική μέθοδο για πρόληψη, διάγνωση, ή θεραπεία ασθενειών. Το περιεχόμενο του άρθρου είναι για ενημερωτικό σκοπό και δεν θα πρέπει να αντικαθιστά οποιαδήποτε συμβουλή, διάγνωση ή και θεραπεία που χορηγείται από τον θεραπευτή, εξειδικευμένο επιστήμονα υγείας. Κάθε οργανισμός έχει διαφορετικές ελλείψεις, ανάγκες, παθολογικά ευρήματα, ομάδα αίματος και ψυχολογικά χαρακτηριστικά.
  • Ζητήστε την βοήθεια ειδικών ειδικά για την δική σας περίπτωση.