ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ… ΟΠΩΣ ΔΕΝ ΣΑΣ ΤΑ ΔΙΔΑΞΕ ΚΑΝΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ 37ο                                               H ΛΙΣΤΑ ΜΟΥ Η ΛΙΣΤΑ ΜΟΥ: ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ… ΟΠΩΣ ΔΕΝ ΣΑΣ ΤΑ ΔΙΔΑΞΕ ΚΑΝΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ 37ο

..

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ… ΟΠΩΣ ΔΕΝ ΣΑΣ ΤΑ ΔΙΔΑΞΕ ΚΑΝΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ 37ο

Γράφει ο ΕΛΛΑΝΙΟΣ ΙΦΙΓΕΝΗΣ (Ε.Ι.)

Η Ανδρεία: Η Ανδρεία… το αδιάσειστο έρμα της ψυχικής ευεξίας και της ηθικής ευγένειας, θεσμοθετεί άγραφους νόμους, που κυοφορεί εκπλήξεις και θαύματα, θάμπη και λάμπη, δίνει έκταση και ένταση, αίγλη και κύρος στη θριαμβική πορεία της ηθικής φυσιογνωμίας του ανθρώπινου γένους.


Η Ανδρεία πάντοτε αποτελούσε την κορυφαία αρετή στο αξιολογικό πλέγμα των κοινωνιών, που βασικό σκοπό είχαν την πολεμική προετοιμασία και μαχητική συγκρότηση των πολιτών. Όπως μαρτυρούν τα έπη του Ομήρου , η Αρετή του ανθρώπου υποδήλωνε αρχικά… Ανδρεία και κυρίως ικανότητα, δεξιότητα και δύναμη του πολεμιστή, χωρίς στοιχεία της ηθικής έννοιας του όρου. Η πολεμική ποίηση του Τυρταίου προβάλλει, στην ηθική αξιολογία της Σπάρτης, την Ανδρεία σαν τη μεγαλύτερη και απόλυτα αναγκαία αρετή. Ο ηθικός στοχασμός περιέλαβε στους αντικειμενικούς του σκοπούς και την Ανδρεία, σαν αξία και έννοια, μετά την αναζωογόνηση και διέγερση του κριτικού πνεύματος στην αρχαία μας Ελλάδα. Ας μην ξεχνάμε βέβαια… ότι προϋπήρχε ο θρύλος του πολυμήχανου Οδυσσέα, στην ψυχολογικοηθική συγκρότηση του οποίου… αξία πρώτη δεν ήταν η απλή Ανδρεία. Ο ίδιος ο Θουκυδίδης τακτικά και πολυειδώς, διατύπωσε σκέψεις σχετικές με την ανδρεία. Στον «Επιτάφιο», ο Περικλής εκφράζει οικείες γνώμες, πραγματοποιώντας εκτιμητική προβολή της ανδρείας «το εύψυχον», υψώνοντάς την στο αέτωμα δύο ύψιστων αξιών της εποχής εκείνης: «και το εύδαιμον το ελεύθερον, το δε ελεύθερον το εύψυχον κρίναντες…»


Οι φιλόσοφοι πάλι, ερευνούν, αναλύουν και κρίνουν τις ψυχολογικές προϋποθέσεις και τα συνθετικά στοιχεία της Ανδρείας. Ο Πλάτωνας… προβαίνει σε ειδική θεώρηση του προβλήματος της Ανδρείας στα έργα του «Λάχης και «Πρωταγόρας». Ο Πλάτωνας.. σαφώς αντιδιαστέλλει τις διαδομένες μορφές ψευδοανδρείας από την αληθινή Ανδρεία, την αθάνατη πνοή, που αγνοεί την κύρωση της πράξης και παραδέχεται την υποβολή του παραμυθιού, που η εμψυχωτική γοητεία της όπου κόβει το ρίγος του θανάτου με το ρίγος της Ανάστασης. Καθορίζει δε ο Πλάτωνας, την ανδρεία «σωτηρίαν… της δόξης της υπό νόμου δια της παιδείας γεγονυίας περί των δεινών α τε εστί και οία» και «τοιαύτην δύναμιν και σωτηρίαν δια παντός δόξης ορθής τε και νομίμου δεινών τε πέρι και μη». Συνεπώς, στην τέλεια σύλληψη της έννοιας της Ανδρείας από τον Πλάτωνα, αληθινή Ανδρεία δε θεωρείται η έλλειψη φόβου, η γενναιότητα ή η περιφρόνηση του κινδύνου απλώς, η σύμφυτη και έμφυτη σε ορισμένους ανθρώπους, όπως και σε κάποια θηρία, είτε η κοινωνικά εγχυμένη σ’ αυτούς χωρίς ενσυνείδητη γνώση της ενέργειας. Η γνήσια Ανδρεία είναι έμφυτος… εμπεριέχεται σαν σπέρμα αμόλευτο στην εσώτατη άρθρωση της ψυχής, συσπειρώνεται στον πυρήνα του ψυχισμού, σαν πρωτόζωο απείραχτο και πανελεύθερο, που εξασφαλίζει τη αρμονία της ψυχής («δύναμιν και σωτηρίαν δια παντός»), υπάρχει αυτεπίγνωστα, με στερέωση πνευματική («δόξης ορθής τε και νομίμου») και με συνένωση αξιών («α τε έστι και οία»), ενσταλαγμένων στην ψυχή με την παιδεία («δια της παιδείας»). Το ανεξύμνητο αυτό άφλογο αλλά έντονα φλογοβόλο έναυσμα εμπεριέχει όχι μόνο κατανίκηση του φόβου αλλά και καταβολή των άλλων ροπών της ψυχής, όσων υποσκάπτουν την άρτια συγκρότησή της. Είναι συμπλεγμένη με το μαχητικό στοιχείο της ψυχής, το θυμοειδές, που αποστολή του είναι να τροχοπεδεί τις τάσεις και καταστάσεις του επιθυμητικού, σύμφωνα με τις υποδείξεις του λογιστικού, υποβάλλοντας έτσι σε υπακοή τις άλογες τάσεις και εκδηλώσεις της ψυχής.

Η αληθινή, λοιπόν, Ανδρεία… προβάλλεται σαν βασική και θεμελιακή αρετή της ανθρώπινης προσωπικότητας. Απόκρυφη έκλαμψη θεϊκής αποκάλυψης, ενσαρκώνει την ηθική ελευθερία του ατόμου, κρατώντας αμόλευτο από τις δολοπλοκίες του επιθυμητικού, ηδονές, λύπες, επιθυμίες, φόβους, το συνειδητό και υποσυνείδητο πεδίο του και οργανώνοντας την αντίσταση, τον ηθικό επανεξοπλισμό για τον τιτάνιο αγώνα προς τις ενέδρες της ανελευθερίας.

Όταν υπάρχει σωφροσύνη, δηλαδή… όπου οι αλογικές ορμές του ψυχισμού, επιθυμία, λύπη, φόβος, υπακούουν στις υποδείξεις του λογικού… η ανδρεία περιττεύει.

Τούτο, όμως, δεν ισχύει και η ανδρεία είναι απαραίτητη σε έκτακτες και ασυνήθεις καταστάσεις π.χ. σε υπερβολικό πειρασμό, ή σε κίνδυνο συνταρακτικό. Όμως, δεν πρέπει να αποκλειστεί το ενδεχόμενο, η σωφροσύνη να υφίσταται σαν αποτέλεσμα εκδηλώσεων της Ανδρείας, που σε προγενέστερο χρόνο κατανίκησαν και υπόταξαν τις αλογικές τάσεις της ψυχής, ώστε τώρα πρόθυμα να υποκύπτουν και να υπακούουν στα κελεύσματα του λογισμού.

Η εμπνοή και το ηθικό ενδυνάμωμα της σοφίας, έμπραχτο φανέρωμα των μυστικών δυνάμεων της ζωής, αποτελεί, αυταπόδειχτα, αρραγές έρμα της Ανδρείας, επαναφοράς της πραγματικότητας της ζωής στο βάθος των μυστικών πηγών της. Η Ανδρεία συνυφαίνεται με το θυμοειδές, τούτο δε είναι ταγμένο από τη φύση του: να «διασώζη… το υπό των λόγων παραγγελθέν δεινόν τε και μη». Άρα… η Ανδρεία φιλοτεχνείται από το περιεχόμενο «των λόγων», έχει δηλαδή ρίζα φυσική τη σοφία, απ’ αυτή αναβλύζει πηγαία και αυθόρμητα. Υπάρχει, έτσι, λειτουργική εξάρτηση της Ανδρείας από τη Σοφία. Όμως, υφίσταται, αντίστροφα, λειτουργική αλλά ακόμη και υπαρξιακή σχέση της σοφίας από την Ανδρεία. Πράγματι, η ύπαρξη Σοφίας στον άνθρωπο, προϋποθέτει σωφροσύνη, γιατί, διαφορετικά, το πνευματικό του δυναμικό φιμώνεται, πνίγεται, σβήνει και, επομένως, η απόκτηση σοφίας αποδυναμώνεται, αλλ’ η σωφροσύνη πυροδοτείται και αναφλέγεται από την ηφαιστειώδη ορμή, από την αστραπόβολη αναλαμπή της ανδρείας, που καθυπόταξε της άλογες τάσεις της ψυχής.

Ο Αριστοτέλης… ασχολείται και εξετάζει το πρόβλημα της Ανδρείας στο έργο του «Ηθικά Νικομάχεια». Οργανωμένα και μεθοδικά αναζητεί, ανακαλύπτει και παρουσιάζει τα συνθετικά της στοιχεία, επιμελημένα δε επισημαίνει και αποκαθαίρει τα ψευδοστοιχεία και τις ψευδομορφές της, για να μείνει το εννοιάκο απόσταγμα της ανδρείας ανόθευτο, αμόλυντο, άκρατο. Δε διατυπώνει πλήρη ορισμό της Ανδρείας και οδηγητής στη σταθερή, διαρκή και έμμονη ανερεύνηση της Ανδρείας είναι ο ελλιπής ορισμός: «περί μεν ουν φόβους και θάρρη ανδρεία μεσότης».

Η Ανδρεία είναι αρετή, άρα κρίνεται «μεσότης», αφού «εστίν η αρετής μεσότης» και συνεπώς, διακρίνεται από τις αντίστοιχες ακρότητες, τα «θαρραλέα» και «φοβερά». Έτσι, η έννοια της Ανδρείας πλαισιώνεται από αυτές τις κακίες: της αφοβίας και της δειλίας. Ο άφοβος, ο αφύσικα «θαρραλέος», και ο «μαινόμενος και ανάλγητος», χαρακτηρίζεται από θρασύτητα, είναι δε, ταυτόχρονα, και αλαζόνας και προσποιητικός Ανδρείας. Γι’ αυτό, οι περισσότεροι απ’ αυτούς είναι θρασύδειλοι.

Ο δε δειλός… με τη σκοτεινή του ψυχισμού του απεραντοσύνη και την ομιχλώδη του πνεύματός του υποδομή, είναι «δύσελπις», γιατί πάντα φοβάται. Οι θρασείς είναι προπετείς, απερίσκεπτοι και αυθάδεις, προ και εκτός των κινδύνων τείνουν προς αυτούς, μέσα, όμως, σ’ αυτούς αποστατούν ή αυτομολούν, εγκαταλείπουν ή παραιτούνται, αποφεύγουν ή υποχωρούν.

Οι Ανδρείοι, αντίθετα, είναι ήσυχοι προ των κινδύνων, αλλά, από απόκρυφη έκλαμψη ψυχικής αποκάλυψης, από φυσιολογική ισχυρή ψυχική αντίδραση κατά της Μοίρας, μέσα σ’ αυτούς προτρέπονται και οδεύουν σ’ έργα υψηλά και μεγαλεπήβολα, σε άθλους ευγενείς και ωραίους.

Ηλεκτρίζονται και πυρπολούνται οι ανδρείοι από ενδόμυχο συνειδητό αντιδραστικό σπασμό, ευφρόσυνα υποκινούνται από έμφυτη και αδιάσειστη πεποίθηση ότι, κι αν αυτοί θανατωθούν, χαθούν και σβήσουν, εκείνο που υπερασπίζονται θα ξεπηδήσει από τις φλόγες αθάνατο, θα ξαναγεννηθεί ο «Φοίνικας» μέσα απ’ τις φλόγες του θανάτου για τη δροσιά της Ζωής.

Ορίζεται από τον Αριστοτέλη, το κατ’ εξοχήν θέμα της Ανδρείας: ο κίνδυνος στον πόλεμο. Μόνο η άυλη, η αδιάσπαστη, η αδέσμευτη ενέργεια της Ανδρείας μπορεί να κινήσει και να ενεργοποιήσει όλους τους όγκους των ανθρώπινων δυνατοτήτων. Αυτή η πολυδύναμη παρώθηση κινητοποιείται άνετα και μεγαλουργεί αλάνθαστα την ώρα του πολέμου και κατευθύνει συνειδητά τον ανδρείο και τον υψώνει στο δυσθεώρητο ύψος του «περί τον καλόν θάνατον αδεούς». Έτσι, ορίζεται ο ανδρείος: «κυρίως δη λέγοιτ’ αν ανδρείος ο περί τον καλόν θάνατον αδεής, και όσα θάνατον επιφέρει υπόγυια όντα. Τοιαύτα δε μάλιστα τα κατά πόλεμον». Διαπιστώνεται δηλαδή… μια ιδιαίτερη σύναψη, σύνδεση και ένωση της Ανδρείας με τον κίνδυνο μόνο στον πόλεμο.

Η αιωνόβια ρίζα της Ανδρείας, η ακατάλυτη αυτή ριζομάνα, φυτρωμένη μέσα στα μύχια του ψυχισμού του «περί τον καλόν θάνατον αδεούς», ποτισμένη από την αείροη ροή της ανόθευτης εσωτερικής ουσίας του, ξεβλασταίνει μόνο την αγλαόμορφη του πολεμικού κινδύνου δάφνη, όταν σε θαλερό θρασομάνισμα ξεσπάει ο πόθος των ευγενών και υψηλών άθλων μέσα στα σπλάχνα του ανδρείου. Βέβαια, δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι ο Αριστοτέλης τη συνύφανση αυτή της Ανδρείας στον εμπόλεμο κίνδυνο την έκρινε σαν ακέραιη, άρτια και μοναδική έκφραση της θεωρίας του.

Η συμπεριφορά και η αντίδραση του ανδρείου δεν είναι εκτός και πέρα των ανθρώπινων δυνατοτήτων, γιατί ανδρεία είναι υπερνίκηση του φόβου και ουδέποτε ανυπαρξία φόβου. Ο κίνδυνος, που είναι πηγή του φόβου, πρέπει να αντιμετωπιστεί χάρη ενός ιδανικού, γιατί έτσι μένουμε και καταξιωνόμαστε σαν αυστηροί ιεροφάντες και αμείλικτοι θεματοφύλακες.

Η Αριστοτελική θεωρία της Ανδρείας τελειοποιείται με την ανάλυση των «τρόπων» της ψευδοανδρείας.

Πρώτη… ψευδοανδρεία αναφέρεται «η πολιτική». Οι πολίτες υπομένουν τους κινδύνους, εξαιτίας των τιμωριών των νόμων, της μομφής, της επίπληξης, της χλεύης, της προσβολής, της ύβρης, αλλά και για τις τιμές: «…δοκούσι γαρ υπομένειν τους κινδύνους οι πολίται δια τα εκ των νόμων επιτίμια και τα ονείδη και δια τας τιμάς…». Θεωρείται δε ότι είναι η ηθικά πλησιέστερη προς την αληθινή ανδρεία, γιατί αποβλέπει στην αρετή και την αποφυγή του αισχρού ονείδους, της προσβολής και χλεύης: «ότι δι’ αρετήν γίνεται. Δι’ αιδώ γαρ και δια καλού όρεξιν (τιμής γαρ) και φυγήν ονείδους, αισχρού όντος».

Δεύτερη… μορφή ψευδοανδρείας είναι όποια παρουσιάζουν αυτοί που εκτίθενται στον κίνδυνο από καταναγκασμό και, συνεπώς, έχει μικρότερη ηθική αξία. Τέτοια ψευδοανδρεία είναι όσων μαχητών παραμένουν στη μάχη, εξαναγκασμένων από τους αξιωματικούς ή από την απειλή της θανατικής ποινής ή αδυνατούντων να εγκαταλείψουν τις θέσεις των εξαιτίας διάφορων και ποικίλων εμποδίων, τάφρων κ.τ.λ.

Άλλη ψευδοανδρεία είναι η παρουσία εμπρός στον κίνδυνο και η αντιμετώπισή του από άγνοια: «ανδρείοι δε φαίνονται και οι αγνοούντες και εισίν ου πόρρω των ευελπίδων, χείρους δ’ όσω αξίωμα ουδέν έχουσιν, εκείνοι δε»

Ψευδοανδρεία είναι επίσης αυτή που εμφανίζουν οι επιτιθέμενοι εναντίον εκείνων που τους τραυμάτισαν, τους πλήγωσαν ή τους προξένησαν φθορά, κυριευμένοι από ακατάσχετο και απύθμενο θυμό, όπως τα θηρία: «οι δια θυμόν ώσπερ τα θηρία επί τους τρώσαντας φερόμενοι».

Κατά τη συστηματική θεωρία, ψυχολογικό υπόβαθρο της Ανδρείας είναι η αντίφαση μεταξύ φόβου και λογικού, όπως η σωφροσύνη έχει ψυχολογική βάση την αντιθετική σχέση πόθου και λογικού.

Αναντίρρητα, ο φόβος, που είναι βιοαμυντικό συναίσθημα αξιολογότατο στο προηθικό στάδιο της ζωής, αδυνατεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στην ηθική ανάπτυξη και ολοκλήρωση της ζωής του. Αυτή ακριβώς η αδυναμία του φόβου αποτελεί την πραξιολογική προϋπόθεση της Ανδρείας.

Στο προηθικό στάδιο της ζωής, που κυριαρχείται από την περιορισμένη προοπτική της στιγμής, ο φόβος ενεργεί σαν αυθόρμητη και ακατανίκητη προτροπή και τάση για απόδραση και διάσωση από το χώρο του κινδύνου, χωρίς κανένα συλλογισμό ή προβληματισμό, χωρίς καμία ενσυνείδητη εσωτερική διεργασία.

Μετά την παρέλευση, όμως, του προηθικού σταδίου, δε συνενώνεται ο κίνδυνος με το φόβο, αλλ’ έχουμε πλέον διαχωρισμό και αποσυγκόλλησή τους. Ήδη, διαβλέπουμε το λυκαυγές της Ανδρείας, που τήκει και ανατήκει όλα τα στοιχεία της ζωής, όλες τις αξίες του πνεύματος και στέκεται ακοίμητος φρουρός της υπέρτατης Ανθρώπινης αρετής. Τώρα, με την ροδόχροη ανατολή της Ανδρείας, δεν έχουμε, απλώς, καταστολή ή μείωση του φόβου αλλά και χειρισμό του κινδύνου. Και συγκεκριμένα, απώτερος σκοπός δεν είναι η αποφυγή μόνο του κινδύνου αλλά η αποφυγή ή αναδοχή του κινδύνου, «με την επίγνωση των συνεπειών της μιας ή της άλλης στις επόμενες στιγμές του χρόνου ή και για τις άλλες διαστάσεις του κόσμου’.

Ακέραιη παρουσία της Ανδρείας, που δε μετριέται με το μέτρο της σύγχρονης στιγμής, αλλά με το μέτρο της αέναης αιωνιότητας που παρουσιάζεται σαν αρχή και σαν τέλος, σαν βάθρο και σαν αέτωμα της Ανθρώπινης αρετής, είναι η αυταπάρνηση, η αυτοθυσία, η αυτοθέλητη θυσία ενός χάρη του άλλου. Στην περίπτωση αυτή, με το ακατάπαυστο κυνήγημα της αιώνιας Αλήθειας και της απόλυτη Ομορφιάς πάνω στον αμόλυντο στίβο της Αρετής, δεν ξεπερνιέται μόνο η κλειστή προοπτική της στιγμής, αλλά συγχρόνως θρυμματίζεται το ένστικτο της αυτοσυντήρησης της ατομικής ζωής του ανθρώπου. Υψώνεται σαν κορυφαία έξαρση, σαν μέγιστο επίτευγμα η έμπρακτη απάρνηση της προσωπικής ζωής, αποκορυφωμένη με υπέρτατη, ολοκληρωτική θυσία.
Η διακινδύνευση της προσωπικής μας ζωής για τη διάσωση αλλότριας ζωής και για πραγμάτωση της «δημιουργίας», είναι τα βασικά και οι μόνοι σκοποί άξιοι να δικαιώσουν, αναντίρρητα, την απάρνηση της ατομικής ζωής.

Άλλη περίπτωση Ανδρείας έχουμε όταν διακινδυνεύει η προσωπική ζωή για την προάσπιση και διάσωση της προσωπικής τιμής. Η Ανδρεία στην περίπτωση αυτή… είναι αληθινή και γνήσια, εάν η τιμή θεωρείται όχι σαν «κοινωνική υπόληψη» ή σαν «φιλότιμο» αλλά σαν βαθύ θεμέλιο και ψηλό μαζί αέτωμα της ψυχοπνευματικής δομής και της δημιουργικής του ανθρώπου ζωτικότητας, δομημένο, στερρά, με την ηθική του καθαρότητα, ώστε αυτή να παραμένει πάντα αγνή, αυθεντική, αβεβήλωτη κα αμόλυντη. Συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθούν σαν εκφάνσεις αληθινής ανδρείας οι απαρνήσεις της ζωής σε περίπτωση «απώλειας» της τιμής, όπως π.χ. εκφράζονται από το Σοφοκλή και τον Ευριπίδη ή αλλαχού προβάλλονται στον ιστορικό χώρο.

Άκαμπτη καρτεροψυχία και πρόφρονη εθελοθυσία εμπνέει τις ανθρώπινες υπάρξεις, που στο βάθος τους τρέχει αείρο αγνό αίμα ανδρείας και θυσίας, της σύμφυτης με τη διακινδύνευση της προσωπικής ζωής τους για τη σωτηρία ή για τη σύσταση της πολιτείας. Η όψη αυτή της ανδρείας συντίθεται από τα δύο σημαντικά θέματα της αληθινής ανδρείας, δηλαδή από την απόρριψη της προσωπικής ζωής για τη διάσωση αλλότριας ζωής και για τη δημιουργία αγαθών πολιτισμού. Καταφαίνεται ότι η αληθινή Ανδρεία επιδιώκει, επίμονα, τη συγκρότηση όχι μιας οποιασδήποτε πολιτείας αλλά της ορθής πολιτείας, που έχει απόγειό της τον κάθε άνθρωπο και, συνεπώς, αυτάξιο σκοπό συνολικά το λαό. Μιας πολιτείας ορθής, με θεοβάδιστο επίγειο χώρο, με ουρανόπλεχτο από τη Θεία Πρόνοια προστατευτικό δίχτυ, με υπόκρουση τον ήχο των θεϊκών βημάτων και τα θούρια ηθικών θριάμβων, με αέναο συνεκτικό μοτίβο γοητευτικών ύμνων αθάνατης Αλήθειας και άφθαρτης Ομορφιάς και όχι μιας πολιτείας καταπιεστικής, εξουθενωτικής και απόλυτα εξουσιαστικής, «εκμεταλλευτικής είτε δουλωτικής του λαού της ή ξένων λαών».

Εκδήλωση Ανδρείας είναι και η αναδοχή του κινδύνου, αντίδρομα προς τις αντενεργές δυνάμεις της ψυχής. Πολλές φορές η άφθαστης υπεροχής απόφαση του λογισμού της Ανδρείας, που ζυμώθηκε, ψύχραιμα και ήρεμα, σε μεγάλο χρονικό διάστημα μέσα στη διάνοια, στην ψυχή και στη συνείδηση του ατόμου, αντιδρομείται από αδυσώπητα ξεσπάσματα και άτεγκτες αντιδράσεις των αλογικών δυνάμεων της ψυχής, αυτών που προσπαθούν να στρέψουν τη φορά της ανθρώπινης συμπεριφοράς μακράν του κινδύνου. Ο φόβος, εφιαλτικός γίγαντας, πνικτικό θηρίο, δυναμικά εμφανίζεται και με τη λυσσαλέα ορμή του προσπαθεί εναγώνια και επίμονα να φέρει τον άνθρωπο έξω από τον κίνδυνο. Μόνο η ψυχή, που μέσα της ποτίστηκε, ρίζωσε, άνθισε και κάρπισε ο λογισμός της Ανδρείας, μπορεί να ορθωθεί, σωστικά, και να κρατήσει απόρθητο το τείχος του υψηλού Ηθικού της, να αντέξει και να μη διαλυθεί από τα ανελέητα τραντάγματα του φόβου. Κλασική περίπτωση κατανίκησης φόβου από θριαμβική παρουσία του λογισμού της ανδρείας αποτελεί η ηρωική έξοδος του Μεσολογγίου. Δεν ήταν η Έξοδος στιγμιαία έκρηξη τόλμης σε ώρα πολεμικού παροξυσμού, σε ώρα ηρωικού μένους όπου ένας τολμηρός άνθρωπος πραγματοποιεί σε κατάσταση ψυχικής σφοδρότητας, αλλοφροσύνης, μέθης του θυμοειδούς. Αδίστακτα και ήσυχα, νηφάλια και εχέφρονα, ζυμώθηκε στις συνειδήσεις εκείνων των ενόπλων και αόπλων, πιστών στα αιώνια, αΐδια και άφθαρτα ιδανικά. Στο μακρόσυρτο εκείνο διάλογο των σκελετωμένων ηρώων με το θάνατο, επικράτησε ο λογισμός της ανδρείας και θρυμματίστηκε ο φόβος.

Η Έξοδος δεν ήταν απεγνωσμένη και απελπισμένη προσπάθεια απαγκίστρωσης, ούτε ασύνετη και απονενοημένη επιδίωξη φυγής, ήταν μελετημένη και καταστρωμένη επιθετική επιχείρηση, θωρακισμένη με το διαλογισμό της ανδρείας και απαλλαγμένη από τους σειστικούς συγκλονισμούς του φόβου.

Η όξυνση και επίταση της εσώτατης αυτής ανθρώπινης διαμάχης, μεταξύ του λογισμού της ανδρείας και του φόβου, μεγεθύνεται, όταν συνεπίκουροι και συμβοηθοί του φόβου έρχονται ο πόνος, τα βάσανα, οι κακουχίες ή ο μόχθος, ο κόπος, η κακοπάθεια η υπέρτερη. Τότε, που όλες αυτές οι αντίδρομες τάσεις των ψυχικών δυνάμεων μάχονται τα τρέψουν τον άνθρωπο προς τη «φυσική» ροή, αγωνίζονται να τον σύρουν προς τη φυσική κατάσταση της αυτοσυντήρησης, εκτοπίζοντας την απόφαση του λογισμού της ανδρείας. Πρόκειται για «την επανάσταση της βιολογικής νομοτέλειας». Αντιπροσωπευτική περίπτωση είναι τα βασανιστήρια, όπου ο υπέρμετρος πόνος, δημιουργώντας στον ανθρώπινο οργανισμό ανυπόφορη, σπαρακτική κατάσταση, ακόμη αφύσικη και αφόρητη, επιδιώκει να κάμψει την ηθική ανθρώπινη αντίσταση, προσπαθεί να την αναγκάσει να υποχωρήσει, να ηττηθεί και να πέσει από την υψηλόφρονη έπαλξη του καθήκοντος, που έχει τάξει ο λογισμός της ανδρείας.

Ο σύγχρονος άνθρωπος οδοιπορεί και παλινδρομεί σε μια εποχή πολυκλόνητη και πολυπλάνητη, πολυαρμόνια και πολυεπίπεδη, φοβισμένη από αντιανθρώπινες τάσεις και ενδυναμωμένη από ευδαιμονικές προοπτικές. Με θάμβος και άγχος ατενίζει τη ζωή, που στην ουσία της περικλείνει, όχι αντιθεμένα, αλλά συνθεμένα, λαμπρότητα και μαρτύριο, καταφορά και θρίαμβο, ολοκαύτωμα και τρόπαιο, αντικρίζει, με χαρά και δέος, τα εδεμικά τοπία ή τα ερεβικά βάραθρα. Το πρόβλημα είναι ακέραιο και η λύση του σαφής: ο άνθρωπος κινδυνεύει να γίνει πλάσμα ετερόπνευστο και, έτσι αυτονόητα, επιβάλλεται ο χειρισμός των ιλιαγγιακών αντίδρομων δυνάμεων της ψυχής, ώστε αυτές να ελεγχτούν σωστά, οι δε ωφέλιμες ψυχοπνευματικές τάσεις να αξιοποιηθούν άρτια και εποικοδομητικά.

Η Ανδρεία, πρωτόγονο, αχειροποίητο, άκρατο ψυχοπνευματικό στοιχείο, με τον αλάθητο λογισμό της, θα αποκαλύψει και θα εξαπολύσει δυνάμεις όχι μόνο προσωπικά αλλά και οικουμενικά ευεργετικές, καθώς είναι αέναα ανανεωτικές του σφρίγους του ανθρώπινου ψυχισμού.

Συμπέρασμα:  Το αντιστύλι της σωστής Ζωής… δε στηρίζεται φυσικά στο «σαλευόμενο» έδαφος των τερατικών ολέθριων δυνάμεων της τεχνολογικά προοδευμένης… αλλά ηθικά πολύπλαγκτης σημερινής εποχής μας. Ασφαλώς στηρίζεται… στο ασάλευτο έδαφος της ακατασίγαστης, φτερουγιστικής, άπιαστης, ανυπόταχτης, δημιουργικής ανησυχίας του Λογισμού… της Ανδρείας.

ΕΛΛΑΝΙΟΣ ΙΦΙΓΕΝΗΣ (Ε.Ι.)

Αν θέλετε να δείτε όλα τα μαθήματα, μπορείτε να δείτε την λίστα με τα 74 μαθήματα κάνοντας κλικ ΕΔΩ...

Στην ενότητα μας "Αρχαία Ελληνική Γλώσσα " μάθετε ό,τι αφορά την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα μας!!


* Αν σας άρεσε το άρθρο κάντε ένα like και κοινοποιήστε το στους φίλους σας!